Legendarny francuski myśliwiec wraca – może stać się najgroźniejszą bronią NATO przeciw dronom.

France tchnie nowe życie w swoje Mirage 2000D, doposażając ten doświadczony samolot tak, by polował na drony nad zapalnymi punktami - od Sahelu po Morze Czerwone - oraz zamieniając maszynę, która była kiedyś czystym bombowcem, w elastycznego i relatywnie niedrogiego strażnika nieba dla NATO.

Druga młodość zapomnianego myśliwca

Przez lata wydawało się, że Mirage 2000D jest skazany na złomowanie. Zaprojektowany pod koniec lat 80. jako samolot uderzeniowy do lotów na małej wysokości, został przyćmiony przez nowszego i bardziej efektownego Rafale’a. Potem przyszły Ukraina, Jemen oraz codzienne nagrania tanich dronów nękających czołgi, okręty i miasta.

Francuscy planiści zaczęli zadawać inne pytanie: zamiast wycofywać Mirage’a, dlaczego nie zrobić z niego wyspecjalizowanego zabójcy dronów?

Modernizacja Mirage 2000D RMV przesuwa ten samolot z roli starzejącego się bombowca do wielozadaniowego konia roboczego, skrojonego na epokę dronów.

Ta doposażona wersja, znana jako Mirage 2000D RMV (od „rénové à mi-vie”, czyli modernizacja w połowie cyklu życia), jest dziś w centrum strategii łączącej stare płatowce z nowymi sensorami i uzbrojeniem. Cel jest prosty: przechwytywać drony i inne lekkie zagrożenia bez „przepalania” godzin nalotu na droższych francuskich Rafale’ach.

Wszechstronny samolot na współczesne wojny powietrzne

Mirage 2000D RMV nie jest już tylko „ciężarówką do bomb”. Przekształcił się w platformę wielozadaniową, zdolną zmieniać zadania w ramach jednego wylotu. Typowy patrol może przenosić:

• Pociski powietrze–powietrze MICA IR krótkiego i średniego zasięgu
• Zasobnik celowniczy TALIOS do identyfikacji na dużym dystansie
• Zasobnik z działkiem 30 mm do walki na bliskim dystansie
• Dodatkowe zbiorniki paliwa do długotrwałych patroli

Taki zestaw pozwala jednemu samolotowi w ciągu kilku minut przejść od obserwacji do przechwycenia. Może śledzić podejrzanego drona, potwierdzić go wzrokowo przy użyciu zasobnika, a następnie - zależnie od ryzyka i zasad użycia siły - odpalić pocisk lub podejść bliżej i użyć działka.

Używanie Mirage’a zamiast Rafale’a do rutynowych patroli uwalnia samoloty najwyższej klasy do odstraszania nuklearnego, uderzeń dalekiego zasięgu i działań w środowisku wysokiego zagrożenia.

Dla planistów NATO to dokładnie taki „warstwowy” zestaw sił, jaki starają się budować: drogie, zaawansowane maszyny tam, gdzie są niezbędne, oraz solidne, tańsze platformy wszędzie indziej.

Ciche modernizacje, które mają znaczenie w walce

Z zewnątrz zmodernizowany Mirage prawie nie wygląda inaczej. Zmiany dotyczą przede wszystkim tego, co pod poszyciem i pod skrzydłami.

Sensory dostrojone do celów o niskiej sygnaturze

Samolot nadal korzysta z radaru Antilope V, zoptymalizowanego do lotu na małej wysokości i śledzenia ukształtowania terenu. To przydatne, ale nie jest głównym narzędziem przeciw dronom, które często są małe, wolne i trudne do wykrycia klasycznym radarem.

Zamiast tego maszyna mocno opiera się na sensorach pasywnych i zasobniku TALIOS. Zasobnik potrafi wykryć małego drona z dużej odległości, a następnie przybliżyć obraz, by potwierdzić, czy to tani cywilny quadrocopter, amunicja krążąca, czy większy uzbrojony bezzałogowiec.

Po potwierdzeniu celu pilot może wskazać go optycznie, a nie radarowo. Ma to znaczenie zarówno dla przeżywalności, jak i dyskrecji.

Ciche naprowadzanie pocisków na podczerwień

Drugim kluczowym składnikiem jest pocisk MICA IR. Naprowadza się on na sygnaturę cieplną celu i nie wymaga ciągłego podświetlania radarem.

Zmodernizowany Mirage może naprowadzić ten pocisk, korzystając z celownika nahełmowego pilota lub zasobnika celowniczego. Pozwala to załodze „wskazać” pociskowi drona bez włączania radaru.

Strzelanie przy wyłączonym radarze utrudnia wykrycie Mirage’a i dobrze pasuje do zatłoczonego nieba, gdzie skrytość i dyskrecja są atutem.

W przypadku małych dronów na krótkim dystansie pociski nie zawsze są najrozsądniejszą lub najtańszą opcją. Wtedy do gry wchodzi zasobnik z działkiem CC422 kal. 30 mm, oferując precyzyjny ogień na krótkim dystansie przy niskich kosztach i ograniczonym ryzyku strat ubocznych.

Stworzony do dzisiejszych konfliktów pełnych dronów

Niedawne wojny pokazały, że niebo może być wypełnione małymi, „jednorazowymi” statkami powietrznymi. W Ukrainie tanie drony uderzają w kolumny pancerne i elektrownie. W rejonie Jemenu i Morza Czerwonego zdalnie sterowane statki powietrzne atakują statki handlowe i infrastrukturę naftową.

Przechwytywanie każdego zagrożenia pociskami dalekiego zasięgu lub myśliwcami piątej generacji jest finansowo bolesne. Francuska odpowiedź to używanie zmodernizowanych Mirage’ów jako swoistego powietrznego radiowozu: stale obecnego, elastycznego i niedrogiego w utrzymaniu przez wiele godzin w powietrzu.

Realne misje nad strategicznymi „wąskimi gardłami”

W 2025 roku Mirage 2000D RMV startowały z Dżibuti, by chronić ruchliwe szlaki morskie, w tym cieśninę Bab al-Mandab - kluczową bramę między Morzem Czerwonym a Oceanem Indyjskim. Według francuskich źródeł obronnych wykonywały liczne przechwycenia dronów, zarówno w dzień, jak i w nocy, w bardzo zatłoczonej przestrzeni powietrznej.

Uproszczony obraz ich aktywności pokazuje, jak systematycznie rosła rola antydronowa:

Miesiąc	Obszar działań	Misje antydronowe
Styczeń	Morze Czerwone	2
Marzec	Zatoka Adeńska	1
Czerwiec	Cieśnina Ormuz	3
Sierpień	Przestrzeń powietrzna Dżibuti	5

Każda z tych misji zmuszała załogi do działania w zatłoczonych korytarzach, pełnych samolotów pasażerskich, transportowych i innych maszyn wojskowych. Identyfikacja wzrokowa przez zasobnik TALIOS, połączona z wyborem między pociskiem a działkiem, zmniejszała ryzyko trafienia niewłaściwego celu.

Odciążanie frontowych Rafale’i

Francuska flota Rafale’i jest mocno obciążona: odstraszanie nuklearne, obrona powietrzna w środowisku wysokiego zagrożenia, uderzenia głębokie oraz eskorta dalekiego zasięgu. Używanie tych samolotów do pogoni za każdym podejrzanym dronem byłoby jak wysyłanie Ferrari do dowozu pizzy.

Mirage 2000D RMV oferuje inną równowagę. Ma niższe koszty eksploatacji, sprawdzone systemy, a jego płatowiec jest już „opłacony”. Wykorzystywanie go do rutynowej ochrony przestrzeni powietrznej i patroli antydronowych oszczędza godziny nalotu Rafale’i na misje, które tylko Rafale może wykonać.

Francja de facto zamienia samolot „u schyłku” w zawór bezpieczeństwa: zmniejsza obciążenie nowoczesnych myśliwców, jednocześnie zwiększając ogólne pokrycie.

Eksportowy wzorzec dla NATO i partnerów

Francja nie jest jedynym krajem posiadającym starzejące się Mirage’e w eskadrach. Grecja, Indie, Brazylia i Maroko nadal użytkują warianty Mirage 2000 lub starsze konstrukcje Dassault. Wiele z tych flot stoi przed tym samym problemem: napięte budżety, rosnące zagrożenie ze strony dronów i ograniczony dostęp do myśliwców nowej generacji.

Paryż sygnalizuje, że modernizacja istniejących samolotów może być realną alternatywą. Zamiast kupować nowe maszyny, siły powietrzne mogłyby zainwestować w:

• Nowoczesne zasobniki elektrooptyczne do identyfikacji na dużym dystansie
• Celowniki nahełmowe do szybszego wskazywania celów
• Pociski naprowadzane na podczerwień, odpowiednie dla małych i wolnych celów
• Zasobniki z działkiem lub precyzyjne armaty do strzałów z bardzo bliskiej odległości

Taki pakiet nie uczyniłby tych maszyn samolotami stealth. Uczyniłby je jednak znacznie bardziej użytecznymi na niebie coraz bardziej zatłoczonym dronami i amunicją krążącą.

Kształtująca się hybrydowa strategia obrony

Francja łączy zmodernizowane Mirage’e z naziemnymi systemami obrony przeciwlotniczej, takimi jak baterie Mistral i Crotale. Chodzi o budowanie warstw: żołnierze z przenośnymi zestawami przeciwlotniczymi, mobilne jednostki radarowo-rakietowe oraz myśliwce patrolujące wyżej.

Takie podejście warstwowe pomaga dopasować koszt przechwycenia do kosztu zagrożenia. Tani quadrocopter można zwalczać karabinem lub systemem przenośnym. Większy uzbrojony UAV może lepiej zwalczyć Mirage z działkiem albo pociskiem krótkiego zasięgu. Dopiero pociski manewrujące wysokiej klasy lub wrogie samoloty uzasadniają użycie najdroższych przechwytujących i uzbrojenia dalekiego zasięgu.

Dopasowując tanie odpowiedzi do tanich zagrożeń, Francja próbuje uniknąć „wykrwawienia” przez roje tanich dronów i pocisków.

Co naprawdę oznacza „asymetryczna wojna powietrzna”

Analitycy często mówią o „wojnie asymetrycznej”, w której słabszy aktor używa tańszych lub niekonwencjonalnych narzędzi, by zrównoważyć silniejszego przeciwnika. W powietrzu może to oznaczać, że grupa niepaństwowa kupuje komercyjne drony, montuje w nich ładunki wybuchowe i wysyła dziesiątki naraz przeciw dużo bogatszej potędze militarnej.

Każdy taki dron może kosztować kilka tysięcy funtów. Pocisk użyty do jego zestrzelenia może kosztować setki tysięcy. Taka dysproporcja, powtarzana przez miesiące, potrafi osłabić nawet dobrze finansowane siły powietrzne.

Modernizując Mirage 2000D do roli wyspecjalizowanego łowcy dronów, Francja próbuje zmniejszyć tę lukę. Sam samolot to stara inwestycja. Modernizacje i uzbrojenie nie są tanie, ale są dużo mniej kosztowne niż fabrycznie nowe myśliwce czy salwy pocisków dalekiego zasięgu.

Możliwe scenariusze na flankach NATO

Patrząc w przyszłość, podobne misje mogą pojawić się na innych granicach NATO: bałtyckie porty atakowane przez drony odpalane ze statków, elektrownie w południowej Europie zagrożone przez amunicję krążącą dalekiego zasięgu, albo bazy wojskowe w Sahelu mierzące się z rojami małych UAV naprowadzanych satelitarnie.

W takich sytuacjach mieszana flota, obejmująca doposażone Mirage’e lub porównywalne starsze samoloty, mogłaby patrolować przez wiele godzin, szybko reagować na wskazania radarowe lub wywiadowcze i przejąć część zadań od myśliwców stealth wysokiej klasy, których liczba pozostaje ograniczona.

Na razie Mirage 2000D RMV to historia francuska. Jednak koncepcja stojąca za nią - wskrzeszenie „legendarnego” myśliwca jako wyspecjalizowanej broni antydronowej - prawdopodobnie odbije się szerokim echem w NATO, gdy sojusz dostosowuje się do przyszłości, w której najgroźniejszym obiektem na niebie może nie być myśliwiec, lecz tani, cicho brzęczący dron.